nga letersia italiane

sauron

Primus registratum
nga letersia italiane

Kohet e fundit pata rastin te lexoj dy romane nga letersia italiane, "Il fu Mattia Pascal" nga Luigi Pirandello dhe "La coscienza di Zeno" te Italo Svevos. Me thene te drejten e befasova ca sepse per sa i perket kesaj letersie jam injorant. Perveç nja dy romaneve koti te Dinno Buzzatit dhe ca librave per femije s'kisha lexuar gje tjeter dhe nuk prisja diçka qe te me linte aq pershtypje. Jam kurioz nese ka ndonje ketu qe i ka lexuar keto romane e nese ka do deshiroja te bisedonim mbi to.
 

alinos

Forumium maestatis
Re: nga letersia italiane

ne fakt letersia italiane njihet prej kohesh duke nisur qe nga Virgjili e Dante, e deri tek keto te sotmit.

Nuk di se si e ke lexuar ti Buxatin, por ai nuk lexohet sa per t'u argetuar :wink:

Nga keto bashkekohoret une Tamaron kam lexuar Anima Mundi dhe Va dove ti porta il cuore dhe jane shume interesante.
 

RecurrentDream

Forumium praecox
Re: nga letersia italiane

Une kam lexuar Zenon, te perkthyer ne shqip nga nje mikeshe imja e cila eshte e apasionuar pas letersise italiane. Per njohuri te pergjithshme, Ndergjegja e Zenos, nuk eshte best-seller por nje klasik; pjese e antologjise se letersise italiane. Vete Zvevo (kete e ka pseudonim me duket) mund te quhet pa frike perfaqesues i rrymes se perroit psiqik ne letersine italiane, kurse per "trivia" /pf/images/graemlins/tongue.gif ka qene mik i ngushte i Joyce, gje qe do te thote shume.

Personalisht, mendoj se eshte nje nga librat me interesante qe kam lexuar keto 2 vjetet e fundit.
 

sauron

Primus registratum
Re: nga letersia italiane

Nuk besoj se mund te thuhet aq pa frike per Ndergjegjen e Zenos se eshte nje roman i rrymes se "perroit psiqik" siç jane novelat e Cvajgut apo romanet e Fatos Kongolit. Edhe une me kete ide e lexova deri tek dy faqet e fundit ku ka nje kthese shekspiriane (kam parasysh sonetet) qe te ben ta rikalosh edhe nje here neper mend te gjithe librin. Ne dualitetin mes rurales dhe urbanes ose shendetit dhe semundjes te perseritur vazhdimisht ne roman, me teper se nje pervoje personale psikologjike une shoh krizen e heshtur shoqerore te kohes te lidhur me teknologjine dhe modernizmin. Vendi i psikanalizes ne liber mendoj se me teper se nje metode shkencore per te rremuar thellesite e mendjes njerezore sherben si nje perspektive per ta vashtruar jeten si nje segment me skajet e tij ne mes te nje çoroditjeje shoqerore dhe ideologjike kolektive. Ne nje fare menyre nje perjetim te ngjashem trajton edhe romani i Pirandellos.

Perkthimi te cilin e ke lexuar ti eshte botuar apo pret te botohet? Me gezon fakti qe eshte perkthyer ky liber e nese nuk ka dale akoma shpresoj qe kjo te ndohde sa me shpejt.
 

Rambla

Primus registratum
Re: nga letersia italiane

Ne fakt ti ke te drejte persa i perket letersise italiane. Nuk shkelqen, sidomos 'shekujt' e fundit. Te kapim '800 p.sh. e di ti kush eshte romani i vetem me fame : i promessi sposi (te fejuarit :lol: shqip) e alessandro manzonit. Dhe ka me teper rendesi si roman historik, por prap letersia italiane mbetet larg shume po ta krahasosh me francezen, rusen, inglezen apo gjermanet te kohes.
Ti ke lexuar 2 nga librat me te rendesishem te nentqintes italiane, per te mos thene me te rendesishmit. Dhe te 2 ne llojin e tyre jane romane inovativ, per temen qe trajtojne dhe sidomos per menyren si e trajtojne.
Pirandello eshte vertet shkrimtar/artist i mire dhe i kompletuar, edhe tregimet jane 'pune shume te bukura', me vone ai i ka perdorur dhe si tema per veprat teatrale. Shkurt eshte nje nga intelektualet me te rendesishem italian te shekullit te kaluar.
Kurse historia Svevo-s (Ettore Schimdt - ku eshte emri vertet, eshte gjysem hebre, gjys italian gjys germanico) eshte pak e veçant. Eshte zbuluar vone, nga Eugenio Montale, dhe mos u habisni pse tek Ndergjegja Zeno do gjeni shume nga nevrosi e vet Svevo-s, i deshperuar nga situate gjenerale (boterore) dhe ajo individuale. Tek libri frymezohet nga Freud persa i perket analizes (keshtu supozohet, ne fakt doktor S., dmth Sigmund) por nuk besonte qe psikoanaliza mund te shpetonte njeriun , kuptohet si e mbyll librin. Mund te diskutohet per shume pika per kete liber.
Gjithsesi Pirandello eshte me i kompletuar, kurse Svevo shkruajti nje liber te bukur, te arrire, vet libri perben nje rast unik.
 

ShineAngel

Primus registratum
Re: nga letersia italiane

Fillimisht postuar nga the Mountain King:
[qb] Kohet e fundit pata rastin te lexoj dy romane nga letersia italiane, "Il fu Mattia Pascal" nga Luigi Pirandello dhe "La coscienza di Zeno" te Italo Svevos. Me thene te drejten e befasova ca sepse per sa i perket kesaj letersie jam injorant. Perveç nja dy romaneve koti te Dinno Buzzatit dhe ca librave per femije s'kisha lexuar gje tjeter dhe nuk prisja diçka qe te me linte aq pershtypje. Jam kurioz nese ka ndonje ketu qe i ka lexuar keto romane e nese ka do deshiroja te bisedonim mbi to. [/qb]
:wave: ciao.
une kam lexuar il fu mattia pascal...eshte shume i bukur (ne qofte se e kupton) /pf/images/graemlins/smile.gif
 

sauron

Primus registratum
Re: nga letersia italiane

Pershendetje

Nderkohe perfundova se lexuari "Nese ne nje nate dimri nje udhetar" te Italo Calvinos. Titullin italisht nuk e di dhe ne fakt romanet ne fjale nuk i kam lexuar ne italisht gjuhe te cilen e di aq sa ç'di normalisht nje shqiptar i rendomte, domethene aq sa per t'u marre vesh, por ne anglisht ne kuader te nje kursi mbi letersine italiane. Ne fillim romani i Calvinos m'u duk disi i merzitshem por kur e perfundova nje nate para provimit final qeshe me plot kuptimin e fjales i trullosur dhe ne provim e dhjeva fare ngaqe s'isha ne gjendje te mendoja e te shkruaja ne menyren e ftohte dhe, siç me dukej pas leximit te romanit hipokrite akademike, gjithsesi te domosdoshme per noten e cila nuk me hynte me aspak ne sy pas tronditjes qe me beri te perjetoja ky liber. Tronditja m'u shfaq ne formen e nje labirinti (kam pershtypjen se ky liber doemos konktretizohet ne formen e diçkaje ne mendjen e lexuesit) ku njeriu thjesht e gjen veten pasi hap syte dhe derisa i mbyll vertitet me kot duke u perpjekur te arrije diku por pa sukses pasi pas çdo dere a kthine hapen dyer e kthina te tjera qe nuk te shpien gjekund veçse po ne dyer e kthina te tjera e keshtu me rradhe. Nuk ka ndonje dhome pa dyer qe hapen per diku tjeter e as ndonje dalje te mundeshme. Kete pak a shume u mundove te shpreh edhe ne provim por siç thashe sa me shume qe perpiqesha te perqendrohesha aq me keq ndihesha dhe si te isha infektuar nga libri (ata qe e kane lexuar librin besoj e kuptojne ç'dua te them po te kene parasysh idene e pamundesise se gjuhes te artikuluar ne ditarin e shkrimtarit qe perpiqet te "kape" esencen e ta percjelle te paprekur nga individualtiteti i vet) nuk gjeja dot fjalet e duhura per te thene ate qe doja. Megjithate perjetimi i romanit i cili akoma me rri si çekan mbi koke eshte me i rendesishem per mua dhe do t'ua sugjeroja ta lexonit.
 

chiocciolina

Primus registratum
Re: nga letersia italiane

nuk eshte e vertete qe letersija italiane nuk shkelqen ne krahasim me ate franceze, ruse, angleze o gjermane te kohes. Mbi c'baze dikush mund te beje nje deklarate te tille?

ne ditet e ardheshme do te perpiqem ta argumentoj kete bindje.
 

sauron

Primus registratum
Re: nga letersia italiane

Mendoj se chiocciolina ka te drejte; megjithese akoma e konsideroj veten injorant persa i perket letersise italiane romanet qe kam permendur per vete me mjaftojne per ta pare letersine e ketij vendi aspak me poshte se ajo franceze, ruse, angleze, gjermane etj., per te mos permendur Danten ose Boccacion tek i cili, permes Chaucerit, mund te thuhet se ze fill dhe letersia e mirefillte angleze. Problemi mendoj se nuk qendron tek vete letersia italine por tek mosinteresimi i pakuptueshem (duke marre parasysh atraksionin e madh kulturor qe kemi ndaj ketij vend) i publikut shqiptar apo i perkthyesve ndaj ketij terreni ende djerre ne Shqiperi. Uroj qe kjo gjendje te marre fund dhe lexuesi shqiptar te njihet me kete letersi.
 

Nadia81

Primus registratum
Re: nga letersia italiane

Pervec "Dekameronit" dhe nje libri erotik te Alberto Moravia-s s'me ka rene rasti te lexoj ndonje gje nga letersia italiane. Por nqs do kishte shkelqyer aq sa vendet e tjera perendimore te asaj periudhe, shek 18-19 ku Franca dhe Rusia nxoren shkrimtare te shkelqyer (per Angline kam dyshimet e mia perjashto Wilde),do ishte marre vesh apo jo?
 

RecurrentDream

Forumium praecox
Re: nga letersia italiane

Fillimisht postuar nga Nadia81:
[qb] ...(per Angline kam dyshimet e mia perjashto Wilde)...[/qb]
Wilde duhet ta perjashtosh pasi eshte shkrimtar irlandez... /pf/images/graemlins/wink.gif
 

chiocciolina

Primus registratum
Re: nga letersia italiane

Po marr si baze keto dy citime:


------------------------------------------
Ne fakt ti ke te drejte persa i perket letersise italiane. Nuk shkelqen, sidomos 'shekujt' e fundit. .....letersia italiane mbetet larg shume po ta krahasosh me francezen, rusen, inglezen apo gjermanet te kohes.

-----------------------------------------
Pervec "Dekameronit" dhe nje libri erotik te Alberto Moravia-s s'me ka rene rasti te lexoj ndonje gje nga letersia italiane. Por nqs do kishte shkelqyer aq sa vendet e tjera perendimore te asaj periudhe, shek 18-19 ku Franca dhe Rusia nxoren shkrimtare te shkelqyer (per Angline kam dyshimet e mia perjashto Wilde),do ishte marre vesh apo jo?

---------------------------


Lettersia italiane nuk shkelqen, sidomos shekujt e fundit?! Pikerisht per keto shekujt e fundit kam deshire te flas. Se pari, eshte anormale te flasim ne pergjithesine e pergjithesise, nuk marr vesh se per cilen kohe po diskutojme, per cilet autore e per cilat libra. Nuk eshte ndoshta me e qarte te flasim me shembuj, per periudha te caktuara (nga ... – ne ....) e keshtu seicili nga ne, mund te flase per pjesen qe i takon, per ato cfare di e te mesoje nga te tjeret ato cfare nuk di.
Per sa me perket, po perseris bindjen time ne lidhje me letersine italiane dhe nuk mendoj se eshte shume larg me letersite e frances, rusise, anglise. Ndoshta nuk kam nje eksperience shume te madhe, duke qene se kam lexuar vetem rreth 21 autore italiane per nje total rreth 70 libra, por mund te them qe nuk jane aspak te nje niveli me te ulet. Sigurisht nuk po bej ketu krahasime nje nga nje, nje Balzak me nje Dante, o nje Moupassan me nje Pirandello, o akoma nje T. Man me nje Calvino (megjithese keto krahasime nuk vlejne sepse nuk i takojne autoreve te te njejtes periudhe), po flas per letersine italiane si nje e tere. Nuk po bej nje analize historike te zhvillimit te letersise ne bote dhe nder to, ate te letersise italiane, kjo analize i perket studjuesve e shkruar ne qindra traktate, ajo qe une dua te them eshte: Letersija italiane eshte e mbushur me libra shume te bukur e me autore shume te zote.

Mos presim qe “Por nqs do kishte shkelqyer aq sa vendet e tjera perendimore te asaj periudhe, shek 18-19 ku Franca dhe Rusia nxoren shkrimtare te shkelqyer,do ishte marre vesh apo jo? “ sepse kjo nuk eshte aspak e vertete, ketu nuk behet fjale per thashetheme qe merren vesh e dalin ne shesh, po bejme fjale per kulture letrare, qe nuk behet me te thena, o me te degjuara, por me te lexuar.
 

Rambla

Primus registratum
Re: nga letersia italiane

E ke dhene vet pergjigjen /pf/images/graemlins/wink.gif .


Lettersia italiane nuk shkelqen, sidomos shekujt e fundit?! Pikerisht per keto shekujt e fundit kam deshire te flas....letersine italiane si nje e tere.
 

Nadia81

Primus registratum
Re: nga letersia italiane

chiocciolina, kritiket letrare nuk jane tamam tamam "thashethemexhinj". Jane njerez me mend e kulture qe vleresojne vepren e nje shkrimtari.

Pervec Manzonit (edhe ky me shume i njohur ne Itali se gjetiu) Shek 18-19 s'ka nxjerre asnje shkrimtar italian te degjuar nderkohe qe rusia kishte Tolstoin, Dostojevskin dhe Franca Mopasanin, Balzakun, Stendal etj.
 

Nadia81

Primus registratum
Re: nga letersia italiane

Fillimisht postuar nga Mirror:
[qb]
Fillimisht postuar nga Nadia81:
[qb] ...(per Angline kam dyshimet e mia perjashto Wilde)...[/qb]
Wilde duhet ta perjashtosh pasi eshte shkrimtar irlandez... /pf/images/graemlins/wink.gif [/qb]
Ok,i bera nje kryq te madh Anglise pasi Dickens nuk me pelqen dhe aq /pf/images/graemlins/smile.gif
 

chiocciolina

Primus registratum
Re: nga letersia italiane

pergjigjet tuaja me duken me shume polemike sesa deshire per te diskutuar.
per sa me perket, per mua nuk kane shume rendesi keto statistika, sepse nuk jam studjuese, jam vetem nje lexuese e terbuar. Per mua kane rendesi autoret e librat, temat e stilet, jo se si quhet nje autor e se c'prejardhje ka.

(Nuk e kam menduar ndonjehere qe kritiket jane thashethemexhinj dhe as qe e kam thene nje gje te tille)
 

romeo

Forumium maestatis
Re: nga letersia italiane

Ne rradhe te pare para se te jepen vleresime dhe te behen krahasime ndermjet krijmtarise letrare te vendeve te ndryshem duhet qe te vendosim se ne çfare menyre do ta bejme kete krahasim.
Duhet te vendosim se çfare lloji krijmtarie marrim ne konsiderate.
Te fillojme nga orgjina e letersise italiane
Per motive historike letersia ne Itali zhvillohet pak me vone se ne vendet frankofone. Shenjat e para i kemi ne shekullin e 13 - te me disa krijime te Shen Françeskut dhe me traditen poetike qe u zhvillua ne oborrin e Frederikut te dyte ne Napoli.

1300 shenon nje zhvillim mjaft te gjere me tre nga shkrimtaret qe kane bere historine e letersise boterore; Dante, Bokaçio dhe Petrarka, qe nder te tjerash i dhane primatin ne krijimin e tyre dialektit fiorentin dhe arriten te kalonin realitetin italian nga periudha mesjetare e erret drejt diçkaje te re: Rilindjes

Katerqinda u shnderrua ne shekullin qe po pergatiste klasicizmin e pjekur te Pesqindes dhe ne kete shekull ne Itali u dalluan shkrimtare si ;
Poggio Bracciolini, Leonardo Bruni, Lorenzo Valla, Francesco Filelfo, Angelo Poliziano,Lorenzo de' Medici, Boiardo etj.

Pesqinda shenon ne Itali nje kthese te rendesishme. Per te paren here gjuha popullore perdoret per krijime letrare (deri atehere hegjemonine e kishte pasur latinishtja). Fillestrai i kesaj tradite eshte Pietro Bembo.

Gjashteqinda, shekulli barok gjeti perfaesimin e tij ne traditen italiane ne krijimet e Giambattista Marino. Eshte periudha kur proza e mendimit nxorri njerez kalibri si :Traiano Boccalini, Tommaso Campanella, il Tassoni dei Pensieri, Paolo Sarpi dhe mbi te gjithe Galileo Galilei.

Shtatqinda arrin me shkrimtare dhe krijues si ; Pietro Metastasio, Carlo Goldoni , Parini, Vittorio Alfieri

Tetqinda eshte edhe nje nga periudhat me prodhuese te letersise italiane. Ndeshim ne kete periudhe njerez si ; Ugo Foscolo, Alessandro Manzoni , Giacomo Leopardi , Giovanni Verga , Luigi Capuana ,Giosue' Carducci

Nentqinda; Quasimodo, Montale,Moravia, Pavese, Calvino, Tomasi di Lampedusa , De Filippo, Fo, Campanile, Bragaglia, Camilleri, Covito, Eco, Guareschi, Pagliaro, Serao , Sciascia, Maraini, Dacia, Saba Umberto,Buzzati Dino etj etj

Nje lloj letrar shume interesant eshte edhe ai i librave gazetaresk ku ne Itali per kete veçohe dy te medhenj te kultures aktuale
Enzo Biagi dhe Indro Montanelli!
 

romeo

Forumium maestatis
Re: nga letersia italiane

Lexoni:

"La casa in collina" Cesare Pavese

"Il partigiano Johny" Beppe Fenoglio

"Gli indifferenti" Moravia
 
Top